އަޅުގަނޑުމެންގެ ގޮތަކީ އެއްފަހަރާ އެއް ކަމުން ތިން ކަމަށް ބޮޑެތި، މަތީ އަސަރުހުރި ސިޔާސަތުގެ މަޝްރޫޢުތައް ނަގައި، ހަމައެ ވަގުތު ޕޮލިސީ ލެބް ޕްރޮގްރާމް ހިންގުމެވެ – ދިރާސާ ޝާއިޢުކުރުން، ޓޫލްސް ބިނާކުރުން، އަދި މުޖުތަމަޢުގެ ހަރަކާތްތައް ދެމެހެއްޓުން. ސްކޭލް އަޕްކުރުމަށާއި، މޮޅު ހުނަރުވެރިން ހޯދުމަށާއި، ބޮޑެތި މަޝްރޫޢުތައް ނެގުމަށާއި، ސިޔާސަތުގެ މަސައްކަތަށް މުޅި މުވައްޒަފުންގެ ވަޞީލަތް ޚަޞީޞްކުރެވޭނެ ދެމެހެއްޓެނިވި ފައިސާ ހޯދުމަށް އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތްކުރަމުން ގެންދަމެވެ – ވަކިވަކި ކާމިޔާބީތައް ނިޒާމީ ބަދަލަކަށް ބަދަލުކޮށްދޭ ފަދަ ދެމެހެއްޓެނިވި ސަމާލުކަން.
🌐 އަޅުގަނޑުމެންގެ ފުން ރިޕޯޓުތަކާއި އިންޓަރެކްޓިވް ޓޫލްސް ޝާއިޢުކުރަނީ އިނގިރޭސި ބަހުންނެވެ.
ދެމެހެއްޓެނިވި ފައިސާއިން، މޮޅު ހުނަރުވެރިން ހޯދުމަށާއި، ބޮޑެތި އަދި ދިގުމުއްދަތުގެ މަޝްރޫޢުތައް ނެގުމަށާއި، ދެމިހުންނަ ބަދަލެއް ގެންނަ ސިޔާސަތުގެ މަސައްކަތަށް މުޅި ޤާބިލުކަން ޚަޞީޞްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭނެއެވެ.
ގުޅުއްވާދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢާއިލީ ހަމަނުޖެހުމުގެ ނިޒާމީ ސަބަބުތަކާ ކުރިމަތިލާ މި 15 މަހުގެ ޤައުމީ އިސްނެގުމުގައި ޕީ.ޕީ.އެލް އިސް ކޮންސަލްޓަންޓުގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރެއެވެ. މި މަޝްރޫޢުގައި ގުޅިފައިވާ ގިނަ ބައިތަކެއް ހިމެނޭއިރު، ކޮންމެ ބައެއްވެސް ޢާންމުކޮށް ވަކި ކޮންސަލްޓަންސީއެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. ފެށުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނުހަނު މަތީ ވަރީގެ ރޭޓަކީ ނުހުއްޓުވޭ ކަމެއް ނޫން، އަދި ދެނެގަނެވޭ ސަބަބުތަކާއެކު ޙައްލުކުރެވޭ މައްސަލައެއް ކަމުގައި ދެކުމެވެ: ކުޑަކުދިންގެ ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގެ 38% އަންނަނީ ވަރިވެފައިވާ ޢާއިލާތަކުން، ބައިވެރިޔާގެ އަނިޔާ (އައި.ޕީ.ވީ) ލިބުނު މީހުންގެ ދަރިންގެ 88% އަނިޔާ ދެކެފައިވޭ، ގޭތެރޭ އަނިޔާ (ޑީ.ވީ) އިން ސަލާމަތްވި މީހުންގެ 60% އަށް އެހީގެ ޚިދުމަތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ނެތް، އަދި ވަރިވެފައިވާ ޢާއިލާތަކުގެ ކުދިން ބިރުވެރި-ދުރުހެލި ގުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅި ދައްކާލުމުގެ ފުރުޞަތު ދެގުނަ ބޮޑެވެ.
އަންހެނުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ތަޖުރިބާ މައިގަނޑަށް ބަހައްޓައިގެން ކުރި އަޞްލީ ކޮލިޓޭޓިވް އެތްނޮގްރެފިކް ދިރާސާ. އަމިއްލަ މާޙައުލުތަކުގައި ދިވެހި ބަހުން ފުން 19 އިންޓަވިއު (ކޮންމެ އެއްޗެއް 1.5–3 ގަޑިއިރު)، އަދި 70+ ބައިވެރިންނާއެކު ދެ ފޯކަސް ގްރޫޕް. ދިރިއުޅުމުގެ ހަތަރު މަރުޙަލާއެއްގައި ނާޒުކުކަން މެޕްކުރި. ހަ ޙިމާޔަތްކުރާ ސަބަބު ދެނެގަނެވުނު. ގާތްގަނޑަކަށް 90,000 ލަފުޒުގެ (~250 ޞަފުޙާ) ދެލިކޮޕީ ޝާއިޢުކުރުމެއް، ގާތްގަނޑަކަށް 50 ހުށަހެޅުމާއެކު.
މާލީ ޙައްޤުތަކާއި ވާޖިބުތައް، ތަޢުލީމާއި ކެރިއަރ މަގުތައް، ޢާއިލާ ރޭވުން، ގޭތެރޭ ޒިންމާތައް، ކައިވެނީގެ ތެރޭގައި ޙައްޤުތައް، އަދި ދެބަސްވުން ޙައްލުކުރުން ހިމަނާ، ސްޓޭންޑަޑައިޒްކުރެވިފައިވާ، ޖެންޑަރ-ސެންސިޓިވް ޓެމްޕްލޭޓް. ނާޒުކުކަމުގެ ދިރާސާގެ ނަތީޖާ، ފޯކަސް ގްރޫޕުގެ ޚިޔާލު، ޤާނޫނީ ޑިޕާޓްމަންޓުގެ މަޝްވަރާ، އަދި ތާރީޚީ ދެލިކޮޕީތަކުން ބިނާކުރެވިފައި. ޢާންމު، ބައިނަލްއަޤްވާމީ، އަދި ދީންތަކުގެ މެދުގައި ކުރެވޭ ކައިވެންޏަށް ގިނަ ވަރޝަންތަކާއެކު، ހެޔޮ ރޭވުމުގެ ޓޫލެއްގެ ގޮތުގައި ފަރުމާކުރެވިފައި.
ގާތްގަނޑަކަށް 200 ކޮންޓެންޓް ސްލައިޑް، 37 އިންޓަރެކްޓިވް ޗެކްޕޮއިންޓް، އަދި 26 ވީޑިއޯ ކޮންސެޕްޓް ހިމެނޭ ހަ ކޯހުގެ ކައިވެންޏަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް. ކޯސް ޓްރެކިން، އިންޓަރެކްޓިވް ކުއިޒް، ގުޅިގެން ނިންމުމުގެ ޗެކްޕޮއިންޓް، ފެމިލީ ކޯޓާ ގުޅިފައިވާ ސެޓްފިކެޓް އުފެއްދުން، އަދި ދިވެހި/އިނގިރޭސި ދެބަހުން ފޯރުކޮށްދިނުމާއެކު، ޑިޖިޓަލް ޕްލެޓްފޯމުގެ މަސައްކަތްކުރާ ޑިމޯއެއް ޕީ.ޕީ.އެލް އިން ބިނާކުރި. ހުރިހާ ރަށްރަށަށް ލާޒިމު ޑިޖިޓަލް ފުރިހަމަކުރުމަށް ޑީ.ޖޭ.އޭ އިން ތާއީދު ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވޭ.
އެސް.އެޗް.އީ ގެ ތެލެސީމިއާ ކޯސްތަކާއެކު ސްކޫލާއި ޔުނިވަރސިޓީގައި ހިމެނުމަށާއި، ޢާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ ކެމްޕޭންތަކަށް ފަރުމާކުރެވިފައިވާ ކޮންޓެންޓް. ގްރޭޑް 10 (ލާޒިމު ތަޢުލީމުގެ އެންމެ ފަހު އަހަރު) އަދި ޔުނިވަރސިޓީ ފެންވަރުގައި ފޯރުކޮށްދެވޭ. މުޢާމަލާތު، މާލީ ސާވެލި، ރައްކާތެރިކަމާއި ޙައްޤު، ޞިއްޙަތާއި ދުޅަހެޔޮކަން، ބެލެނިވެރިކަން، އަދި މުޖުތަމަޢުގެ އެހީ ހިމެނޭ 26 ވީޑިއޯ ކޮންސެޕްޓް، އިނގިރޭސި ސަބްޓައިޓަލްއާއެކު ދިވެހި ބަހުން 60–90 ސިކުންތުގެ އެކްޓްކުރެވޭ ސިނާރިއޯގެ ގޮތުގައި ފަރުމާކުރެވިފައި.
އެމް.އެސް.އެފް.ޑީ، ޑީ.ޖޭ.އޭ، އަދި ފެމިލީ ކޯޓުން 15–20 ބައިވެރިންނަށް އަމާޒުކުރެވިފައިވާ 7 ދުވަހުގެ ޓްރެއިނިން އޮފް ޓްރެއިނަރސް އިންޓެންސިވް، އޭގެ ފަހުގައި ހުރިހާ 19 އަތޮޅެއްގައި 250+ މީޑިއޭޓަރުންނަށް އަމާޒުކޮށް 5 ދުވަހުގެ ކެސްކޭޑިން ތަމްރީނު. ކުޑަކުދިންނަށް އިސްކަންދޭ ގޮތެއް، ލާޒިމު ޖީ.ބީ.ވީ ސްކްރީނިން، އަރބިޓްރޭޝަން، މީޑިއޭޝަން، އަދި ޞުލްޙައިގެ މެދުގައި ސާފު ތަފާތެއް. ތަމްރީނު މެނުއަލް ނިންމައި، ދެ ބުރެއްގެ ފަރިތަކުރުމުގެ ސެޝަން ފުރިހަމަކުރެވިފައި.
ފެމިލީ ކޯޓުގެ ފޯމުތައް ޑިޖިޓައިޒްކުރުން، ޢާންމު ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކަށް ފަސޭހަކުރުން، ސިޔާސަތާ ގުޅޭ ތަފާސްހިސާބު ނެގޭނެ ފޯމެޓަކަށް ޑޭޓާ ސްޓޭންޑަޑައިޒްކުރުން، އަދި ކައިވެނި، ކައިވެނީގެ ކުރީގެ ތަމްރީނު، އަދި އެއްބަސްވުން ހުށަހެޅުމުގެ ހަމައެކަނި ވަދެވޭ ދޮރު ކަމުގައި ގުޅިފައިވާ އާއިލާ ޕޯޓަލްއަކާ ދިމާލަށް މަސައްކަތްކުރުން.
މާލެ، ރަށްރަށް، އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކައިވެނިތަކުގައި ސްޓޭންޑަޑައިޒްކުރެވިފައިވާ އިޖުރާއަތުތައް، ސައްޙަކުރެވިފައިވާ ޑިމޮގްރެފިކް ފީލްޑްތަކާއި އޮޑިޓް ޓްރެއިލްހުރި ފަރުދުގެ އައިޑެންޓިޓީ ފަށަލައަކާއެކު.
އަވަސް ފައިސާ ޕްރޮސެސްކުރުމާއި ވަރުގަދަ ތަންފީޒީ ނިޒާމުތައް، ފެމިލީ ކޯޓާ ގުޅިގެން ރަނގަޅުކުރުންތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ބެލެހެއްޓުމާއި ވަޒަންކުރުމާއެކު. ކުރީގެ ލަސްވުންތައް ބަދަލުކޮށް، ދަރަނި ފްލެގުހުރި އޮޓޮމެޓިކް ޚަރަދު ލެޖަރ ނިޒާމެއް.
އެމް.އެސް.އެފް.ޑީ ގެ މައިގަނޑު ސިޔާސަތާއި ޢިލްމުގެ ވަޞީލަތަށް ވުމަށް ފަރުމާކުރެވިފައިވާ ފުޅާ، ހޯދޭ ނޮލެޖް ބޭސްއެއް ކަމަށްވާ ނޯހައު ޕީ.ޕީ.އެލް އިން ތަރައްޤީކުރަމުން ގެންދެއެވެ. މި ނިޒާމުން ވަކި މައްސަލައެއް ޙައްލުކުރެއެވެ: ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިޖުތިމާޢީ ސިޔާސަތާ ގުޅޭ ޢިލްމު އޮތީ އެކި އިދާރާތަކާއި، ސާވަރުތަކާއި، ވަކިވަކި މުވައްޒަފުންގެ ހަނދާނުގައި ފެތުރިފައެވެ. މުވައްޒަފުން ބަދަލުވުމުން، ޢިލްމުވެސް އެ މީހުންނާއެކު ދިޔައެވެ. އައު ސިޔާސަތުގެ ސުވާލެއް އުފެދުމުން، ވަގުތުން ލިބެންޖެހޭ މަޞްދަރުތައް ހޯދުމަށް އޮފިޝަލުން ހަފުތާތަކެއް ހޭދަކުރިއެވެ. ނޯހައު އިން މި ހުރިހާ އެއްޗެއް، އަބަދުވެސް އަޕްޑޭޓްވަމުންދާ އެއް ޕްލެޓްފޯމަކަށް އެއްކުރެއެވެ.
މައިގަނޑަކީ ދިވެހި އިޖުތިމާޢީ ސިޔާސަތުގެ މުޅި މަންޒަރު ފެންނަ 15 ބައިގެ އިޖުތިމާޢީ ސިޔާސަތުގެ އެންސައިކްލޮޕީޑިއާއެކެވެ. ވުޒާރާ ސީދާ ޒިންމާވާ ހަތަރު ދާއިރާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ފޮތެއްގެ ފުންމިނަށް ދާއިރު، 400 އަށްވުރެ ގިނަ ބައިގައި ޖުމްލަ 340,000 އަށްވުރެ ގިނަ ލަފުޒު ހިމެނެއެވެ. ކޮންމެ ދާއިރާއެއް، ވުޒާރާގެ މުވައްޒަފުންނަށް އިންޓަރެކްޓިވް ކޯހަކަށް ބަދަލުކުރެވޭ ގޮތަށް ފަރުމާކުރެވިފައިވާ ދާއިރާގެ ތަމްރީނު ތަކެއްޗާ ގުޅުވާލެވިފައިވެއެވެ.
އެންސައިކްލޮޕީޑިއާގެ އިތުރުން، މި ނިޒާމުގައި ދާއިރާތަކުގެ މެދުގައި ލިޓަރޭޗަރ ރިވިއު، ތަފާސްހިސާބުގެ ކޮމްޕެންޑިއަމް، ގްރާފާއި ޗާޓުގެ ލައިބްރަރީ، ރަށު ފެންވަރުގައި އިޖުތިމާޢީ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކުގެ މެޕިން، ސިވިލް ސޮސައިޓީ ޖަމުޢިއްޔާ އަދި އެންޖީއޯ ޑައިރެކްޓަރީ، ތަޖުރިބާކާރުންގެ ލިސްޓު، ޤާނޫނުތަކުގެ ޓައިމްލައިން، މުޢާހަދާގެ ވާޖިބުތަކުގެ މެޕިން (ސީ.އާރް.ސީ، ސީ.އީ.ޑީ.އޭ.ޑަބްލިއު، ސީ.އާރް.ޕީ.ޑީ)، އިންޑެކްސްކުރެވިފައިވާ ދިވެހި ބަހުގެ ޚަބަރު އަރުޝީފު، ސްޓޭންޑަޑައިޒްކުރެވިފައިވާ ޑޮކިއުމަންޓް ޓެމްޕްލޭޓް، އަދި ވުޒާރާގެ 2025–2028 މަޝްރޫޢު ޕޯޓްފޯލިއޯ އަދި މަސައްކަތު ރޭވުން ހިމެނެއެވެ.
ޑަބްލިއު.އެފް.ޑީ އިން ކޮމިޝަންކޮށް، އިންޓަގްރޭޓަޑް ސެކިއުރިޓީ ފަންޑް ގެ ދަށުން ބްރިޓިޝް ހައި ކޮމިޝަން އިން ފައިސާ ދޭ މި ދިރާސާގެ ދިރާސާއާއި މައިގަނޑު ލިޔުން ޕީ.ޕީ.އެލް އިން އިސްވެ ކުރިއެވެ. މި މަޝްރޫޢުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިންތިޚާބީ ސިޔާސަތު ފައިސާ ބައްޓަންކުރާ ގޮތް ދިރާސާކުރިއެވެ.
މި ދިރާސާ ބިނާވީ ކެންޑިޑޭޓުންނާއި ތަޖުރިބާކާރުންނާއެކު ކުރި 22 ފުން އިންޓަވިއު، 6 ލިޔުމުން ފުރާ ސުވާލުކަރުދާސް، އަދި ރައްޔިތުންގެ ފޯކަސް ގްރޫޕެއްގެ މައްޗަށެވެ. ދެ ބޮޑު ޕާޓީ، މުސްތަޤިއްލު ކެންޑިޑޭޓުން، މާލެ އާއި ރަށްފުށުގެ ދާއިރާ، ފިރިހެން އަދި އަންހެން ކެންޑިޑޭޓުން، ޒުވާން އަދި ތަޖުރިބާ ހުރި ކެމްޕޭނަރުން، ކާމިޔާބުވި އަދި ބަލިވި ފަރާތްތައް ހިމަނައި ބަރާބަރަށް ސާމްޕަލްކުރެވިފައި. މި ދިރާސާއިން ކެމްޕޭނުގެ އިޤްތިޞާދު ތަފްޞީލުކޮށް ލިޔެފައިވެއެވެ: ކޮންމެ ރޭހަކަށް އެވްރެޖްކޮށް MVR 2–5 މިލިއަން ބަޖެޓު، 75–90% ވޯޓު ގަތުމަށް ޚަޞީޞްކުރެވިފައި، ވޯޓަކަށް ގާތްގަނޑަކަށް MVR 5,000 ގެ ރޭޓެއް، ޕާޓީގެ މާލީ އެހީއެއް ނެތި MVR 200,000–4 މިލިއަނަށް އަރާ ޕްރައިމަރީ އިންތިޚާބުތައް، އަދި ކެމްޕޭނުގެ ފައިސާގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ ދާއިރާއަކަށް ވަޢުދުވެވޭ 40–100 އެސް.އޯ.އީ މަޤާމު. މި ރިޕޯޓު ލިޔެފައިވަނީ އެލައިން ކޮންސަލްޓަންސީ ގެ ޓީމަކާ އެކުގައި ކަމަށްވާއިރު، އޭގައި ކުރީގެ ބަންޑާރަ ނާއިބަކާއި ކުރީގެ ނާއިބު ބަންޑާރަ ނާއިބެއް ހިމެނެއެވެ.
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް އަޅުގަނޑުމެން ތައްޔާރުކުރި ޕްރޯ ބޯނޯ ސޯޝަލް ކައުންސިލް ކަރުދާސްތަކުން، އައު މަރުކަޒީ ކުތުބުޚާނާއެއް، ސަރަޙައްދީ ކުތުބުޚާނާތައް، އަދި އަތޮޅުތަކަށް ދޯނި ކުތުބުޚާނާއެއް ބިނާކުރުމަށް ފާސްކުރުމާއި ގާތްގަނޑަކަށް MVR 270 މިލިއަންގެ ބަޖެޓު ޚަޞީޞްކުރުން ހޯދިއެވެ. ޢިމާރާތްކުރުން ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައި.
ދިވެހި ސިޓީ ތަރައްޤީގައި މުޖުތަމަޢުގެ ޖާގަ މަދުކަމާ ބެހޭ ދެމެހެއްޓެނިވި ޝާއިޢުކުރުންތަކާއި އެޑްވަކަސީ، މާލޭ މެދުގައި “ތިންވަނަ ޖާގައިގެ މުޖުތަމަޢު މަރުކަޒެއް” ތަރައްޤީކުރުމަށް 2024 ނޮވެމްބަރުގައި ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުން ނިންމި ނިންމުމުގައި ފެނިގެންދިޔައެވެ. އެ ޖާގަ ފަހުން ލިލީމަގުގައި ޔޫތު ހަބްގެ ގޮތުގައި ހުޅުވުނެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސިޔާސަތުގެ ޚަރަދުގެ ދިރާސާ ޝާއިޢުކުރުމަށްފަހު، ދެ ބޮޑު ޕާޓީވެސް ބައެއް ހުށަހެޅުންތައް ޢާންމު ބަޔާންތަކުގައި ހިމެނިއެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ އިޤްތިޞާދު ޝާއިޢުކުރުންތަކުގެ ޒަރީޢާއިން، އިޤްތިޞާދު ފުޅާކުރުމުގެ ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައި ރިމޯޓް ވޯކް ވިސާ ތަޢާރަފުކުރުމަށް އަޅުގަނޑުމެން އެޑްވަކޭޓްކޮށްފައިވަމެވެ. ސަރުކާރުން ދާދިފަހުން ރިމޯޓް ވޯކް ވިސާ ތަޢާރަފުކުރަން ރޭވިފައިވާކަން އިޢުލާނުކޮށްފައިވެއެވެ.
2024 ގެ އައު އަހަރުގެ ރެއިން ފެށިގެން، ތިންވަނަ ޖާގައެއްގެ ގޮތުގައި ކެރެއޯކޭ ރޫމް އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޓެރަސް ފަދަ ކުދި ތަންތަނުގައި ކުދި ފިލްމު ސްކްރީނިން ބޭއްވީމެވެ. އޭގެ ފަހުން، އެ ފަދަ މޮޑެލްއެއް ބޭނުންކުރާ ކެރެއޯކޭ ރޫމް ފިލްމު ސްކްރީނިން މާލޭ ސިޓީގެ އެކި ތަންތަނުގައި ފެންމަތިވެފައިވެއެވެ.